Apps die je helpen stoppen met roken, gezonder te eten of meer te bewegen zijn populair. Toch bereiken veel eHealth-programma’s juist de mensen niet die er het meest baat bij hebben: mensen met een lager inkomen of een lagere opleiding. Promovendus Isra Al-Dhahir onderzocht hoe dat beter kan.
Digitale zorg bereikt niet iedereen
Digitale gezondheidsprogramma’s beloven veel: ze zijn laagdrempelig, goedkoop en altijd beschikbaar. In de praktijk blijken ze vooral gebruikt te worden door mensen die al digitaal vaardig zijn en relatief hoog zijn opgeleid. Wie moeite heeft met taal, beperkte digitale vaardigheden heeft of weinig financiële ruimte ervaart, haakt sneller af.
‘Daardoor kunnen gezondheidsverschillen juist groter worden,’ stelt Al-Dhahir. ‘Terwijl eHealth juist kansen biedt om meer mensen te bereiken.’
Wat werkt wél?
Voor haar promotieonderzoek analyseerde Al-Dhahir bestaande leefstijlapps en sprak zij met gebruikers uit kwetsbare groepen. Ook testte zij aangepaste versies van programma’s, waarin taalniveau, vormgeving en begeleiding waren aangepast.
Een belangrijke uitkomst: eenvoud is cruciaal. Korte teksten, duidelijke instructies en visuele ondersteuning vergroten het gebruiksgemak. Ook persoonlijke begeleiding – bijvoorbeeld via een coach of zorgverlener – blijkt essentieel. ‘Een app alleen is vaak niet genoeg. Menselijk contact maakt het verschil,’ zegt Al-Dhahir.
Daarnaast spelen praktische factoren mee. Niet iedereen beschikt over een stabiele internetverbinding of voldoende data. Programma’s die weinig opslagruimte vragen en ook offline werken, worden vaker gebruikt.
Samen ontwikkelen met de doelgroep
Volgens Al-Dhahir moeten ontwikkelaars al in een vroeg stadium samenwerken met de mensen voor wie ze een programma maken. ‘Vraag niet achteraf waarom iets niet werkt, maar betrek gebruikers vanaf het begin bij het ontwerp.’
Dat betekent ook aandacht voor vertrouwen. Sommige deelnemers bleken terughoudend om persoonlijke gezondheidsgegevens te delen. Transparantie over privacy en datagebruik vergroot de bereidheid om mee te doen.
Naar inclusieve digitale zorg
De resultaten van het onderzoek bieden concrete handvatten voor ontwerpers, beleidsmakers en zorgprofessionals die digitale leefstijlinterventies willen inzetten. Door beter aan te sluiten bij de leefwereld en mogelijkheden van mensen met minder middelen, kunnen eHealth-programma’s bijdragen aan het verkleinen van gezondheidsverschillen in plaats van die te vergroten.
Al-Dhahir promoveert op haar onderzoek aan de Universiteit Leiden.