Heeft je microbioom invloed op je mentale gezondheid?
Je darmen en je hersenen staan voortdurend met elkaar in contact. Steeds meer onderzoek laat zien dat het microbioom – de miljarden bacteriën, schimmels en virussen in je darmen – invloed heeft op hoe je je voelt. Wat betekent dat voor het ontstaan van psychische klachten? En kun je via voeding je mentale gezondheid verbeteren?
Je darmen als ‘tweede brein’
Via de zogenoemde darm-hersen-as communiceren je darmen en hersenen continu met elkaar. Dat gebeurt onder meer via zenuwen, hormonen en het immuunsysteem. Bacteriën in je darmen produceren stoffen die invloed hebben op ontstekingsreacties en op de aanmaak van neurotransmitters zoals serotonine – een stof die betrokken is bij stemming en emoties.
Onderzoekers zien verbanden tussen de samenstelling van het microbioom en aandoeningen als depressie, angststoornissen en stressgerelateerde klachten. Mensen met een depressie hebben gemiddeld een andere darmflora dan mensen zonder depressieve klachten. Dat betekent niet automatisch dat die bacteriën de oorzaak zijn, maar het verband is duidelijk genoeg om verder te onderzoeken.
Oorzaak of gevolg?
De grote vraag is: veroorzaakt een verstoord microbioom psychische klachten, of veranderen psychische klachten juist je microbioom? Waarschijnlijk beïnvloeden beide elkaar. Stress kan bijvoorbeeld de samenstelling van darmbacteriën veranderen. Tegelijkertijd kunnen bepaalde bacteriën stoffen produceren die stemming en gedrag beïnvloeden.
Wetenschappers proberen deze wisselwerking beter te begrijpen met klinische studies. Daarin onderzoeken zij bijvoorbeeld wat er gebeurt als mensen probiotica gebruiken of hun voedingspatroon aanpassen.
Wat kun je zelf doen?
Hoewel het onderzoek nog volop in ontwikkeling is, zijn er aanwijzingen dat een gevarieerd en vezelrijk voedingspatroon gunstig is voor zowel je darmen als je mentale gezondheid. Denk aan groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten en gefermenteerde voeding zoals yoghurt en zuurkool.
Dat betekent niet dat psychische klachten eenvoudig te ‘verhelpen’ zijn met voeding alleen. Mentale gezondheid is complex en wordt beïnvloed door genetische, sociale en psychologische factoren. Wel groeit het besef dat voeding en darmgezondheid een rol spelen in het grotere geheel.
De komende jaren moet blijken in hoeverre gerichte voedingsinterventies of microbioomtherapieën kunnen bijdragen aan de preventie en behandeling van psychische aandoeningen. Eén ding is duidelijk: je darmen en je hersenen werken nauwer samen dan lange tijd werd gedacht.